"Алтын Минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале

2025 елның 5 сентябреннән 9 сентябренә кадәр Татарстан Республикасы башкаласында "Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале узды.

Фестиваль Россия Федерациясе мөселманнары Диния нәзарәте, Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов ярдәме белән һәм "Россия - Ислам дөньясы" стратегик күзаллау төркеме белән берлектә узды. Фестивальнең девизы - "Мәдәниятләр диалогы аша - диалог культурасына" бөтен дөньяны кинематографик телдә барлык милләт һәм дин вәкилләренең дуслыгына һәм хезмәттәшлегенә чакыра.

Фестивальдә катнашу өчен 67 илдән 845 гариза килде. Фестивальдә конкурс программасында Һиндстан, Россия, Индонезия, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Бангладеш, Сенегал, Кыргызстан, Иран, Үзбәкстан, Тунис, Ирак, Беларусия, Согуд Гарәбстаны, Азәрбайҗан, Кытай, Төркия, Германия, Марокко, Черногория, Малайзия, Казахстан, Мисыр, Сүрия, Кения, Нидерланд, Таҗикстан, Төркмәнстан, Япония, Франция тәкъдим ителде.

2025 елда жюри составы:

1. Ресул Пукутти - жюри рәисе, тавыш режиссеры һәм Һиндстан фильмнарының тавыш мөхәррире, Ричард Прайк һәм Иэн Тэпп белән бергә иң яхшы тавышны туплау өчен "Оскар" премиясе иясе (Һиндстан);

2. Мөхәммәт Абдулла Әл-Әҗми - Оман кино җәмгыяте рәисе. Гарәп рәссамнары генераль берлеге әгъзасы (Оман солтанлыгы);

3. У Хунлянь - модель бүлеге мөдире, арт-директор, башкаручы директор, директор һәм проектлар менеджеры, профессиональ комитет директоры, хәзерге вакытта компаниянең сәнгать җитәкчесе (Кытай);

4. Магди Әхмәт Али - танылган Мисыр режиссеры, актеры һәм сценаристы (Мисыр);

5. Чиома Уде - Нигерия кино индустриясе лидеры, Африка халыкара кинофестиваленең AFRIFF ясаучы һәм башкаручы директоры (Нигерия);

6. Сергей Струсовский - продюсер, режиссер, сценарист, Мәскәү дәүләт мәдәният институтында анимация кафедрасы мөдире, РФ Режиссерлар гильдиясе әгъзасы (Россия);

7. Рано Шодиева - Үзбәкстан Республикасының атказанган артисты, фильмографиядә 39 роль, Үзбәкстан яшьләр берлеге каршында төзелгән "Яшьләр һәм мөмкинлекләре чикләнгән балалар үзәге" җитәкчесе (Үзбәкстан);

8. Наталья Гугуева - кинорежиссёр, сценарист, продюсер, "ОЧРАШУ" студиясенең генераль директоры. ААҖ "Беренче канал" документаль кино дирекциясенең баш режиссеры;

9. Джей Абелло - режиссер, сценарист, продюсер һәм актер (Филлипиннар);

10. Мөхәммәт Али Саҗади - Иран кинорежиссёры, сценарист, мөхәррир, продюсер, рәссам, иң танылган Иран режиссёрларының берсе, 70кә якын фильм иҗат иткән.

NETPAC жюри составы:

Нада Азхари Гиллон - Сүрия-Франция кино тәнкыйтьчесе, француз, гарәп һәм Азия киносында махсуслашкан, NETPAC жюри әгъзасы, Халыкара кино тәнкыйтьчеләре федерациясе (FIPRESCI), Азия киносын пропагандалау челтәре (NETPAC), Франциядә Люмьер академиясе Франция кино журналистлары берлеге (UJC) әгъзасы.

- Сергей Анашкин - Россия кино белгече, РФ Кинематографистлар берлеге һәм NETPAC халыкара оешмасы әгъзасы.

- Мансур Гыйләҗев - драматург, Татарстан Республикасының атказанган сәнгать эшлеклесе, Габдулла Тукай исемендәге Татарстан Республикасы Дәүләт премиясе лауреаты.

Фестиваль кысаларында Татарстан тамашачысына 109 фильм тәкъдим ителде. Шулардан конкурс программасында 54 фильм һәм конкурстан тыш һәм параллель линия кысаларында 55 фильм.

10 фильм "Тулы метражлы уен фильмнары", "Кыска метражлы уен фильмнары", "Документаль фильмнар", "Анимацион фильмнар" һәм тагын 14 фильм Милли конкурста тәкъдим ителде. Татарстанның өч фильмы халыкара программага кертелгән. "Тулы метражлы уен фильмнары" номинациясендә "Кара урман" (рәс. Радик Кудояров) картинасы, "Документаль фильмнар" номинациясендә "Казан җөе" (рәс. Бай Хәйруллин) фильмнары, "Анимацион фильмнар" номинациясендә "Керфекләр аша" (рәс. Элина Абызова) картинасы тәкъдим ителде.

Конкурстан тыш программада "Россия - Ислам дөньясы", "Балачакта кунакта", "Хәтер карашы" (Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 80 еллыгына), "Бөтен гаилә белән кинода", "Этник кино: үсеш нокталары "," Казан премьералары "," Ленфильм тәкъдим итә "," Сугыш һәм тынычлык программасы: яңа территорияләр", Вадим Абдрашитов фильмнарының ретроспективасы, "Свердловск киностудиясе тәкъдим итә", "Төрки дөнья", “Ялгызак” ("Одиночка") фильмын күрсәтү һәм жюри рәисе Ресул Пукуттиның мастер-классы, М.Дунаевскийның 80 еллыгына һәм А.Рыбниковның 80 еллыгына багышланган "Кино һәм музыка" концерт программасы кертелде.

Фестиваль көннәрендә Африка, Казахстан, Кыргызстан, Төркия кинолары көннәре узды.

"Алтын минбар" Казан халыкара кинофестиваленең чаралар программасы кысаларында өч юнәлешне үз эченә алган эшлекле мәйданчык эшләде: Казан кино базары, халыкара һәм Россия питчингы, белем бирү мастер-класслары.

Казан кино базарында кинокомпанияләр һәм дистрибьюторлар презентациясе, шулай ук "Россиядә кино - бизнес яки яшәеш?" Модератор булып ҖЧҖ "РуФилмс" генераль директоры Алексей Козуляев чыгыш ясады. Чыгыш ясаучылар:

1. Алексей Егоров - "Саха фильм" (Россия) кинокомпаниясенең генераль директоры;

2. Юнир Әминев - "Башкортстан" (Башкортстан Республикасы) киностудиясенең генераль директоры;

3. Алмагөл Тлеуханова - ҖЧҖ "Алма Пикчерс" генераль директоры (Казахстан);

4. Алмаз Төлекеев - "Кыргыз тасмасы" директоры (Кыргызстан);

5. Карен Мирзоян - Indian films (Россия) кинодистрибуция компаниясенең генераль продюсеры һәм хуҗасы;

7. Артур Найманов - продюсер, режиссер (Карачай-Черкессия);

8. Миләүшә Айтуганова - продюсер, ТР дәүләт бюджет мәдәният учреждениесы "Татаркино" директоры (Россия, Татарстан);

9. Катерина Михайлова - Россия продюсеры, "Вега фильм" (Россия) кинокомпаниясенең генераль директоры.

Халыкара кинопроектлар питчингында сайлап алу комиссиясе 108 гариза карады. Татарстан Республикасы копродукциясе 23 ил һәм Россия Федерациясенең 22 субъекты белән игълан ителде. Халыкара питчингның финал этабына Россия, Мисыр, Гыйрак, Иран, Сүрия, Төркия, Үзбәкстан, Казахстан, Беларусия Республикасыннан 14 сценарий үтте. Халыкара питчингта режиссер Рифат Миндубаевның "Шәмәкәй" проекты җиңде (Татарстан Республикасы).

Шулай ук Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы инициативасы белән "Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале кысаларында беренче тапкыр Махсус хәрби операция вакыйгаларына һәм катнашучыларга багышланган Россия кинопроектлары питчингы үткәрелде. Ул яшьләрне патриотик тәрбияләүгә һәм Россия хәрби хезмәткәрләренең батырлыклары турында тарихи хәтерне саклауга юнәлтелгән иде.

Питчингның максаты - чын вакыйгаларга нигезләнеп сугыш кырыннан кайткан СВО геройлары турында күп серияле уен фильмы (сериал) ясау.

"Кем, әгәр без булмаса" проекты күпчелек тавыш белән вакыйгаларга һәм СВО катнашучыларына багышланган Россия кинопроектларын питчингның иң яхшы проекты дип танылды (режиссер Юлия Захарова).

Эшлекле мәйданчык эше вакытында Казан дәүләт мәдәният институты студентлары өчен белем бирү программасы, экспертлар советы вәкилләреннән мастер-класслар һәм танылган кинематографистлардан тренинглар үткәрелде.

"Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестивале эше кысаларында AFRIFF Африка халыкара кинофестивале, Маскат халыкара кинофестивале һәм Ауропа-Азия мәдәни ассоциациясе (ЕАК) белән хезмәттәшлек турында берничә килешү төзелде.

Фестивальнең ачылыш фильмы режиссер Александр Далматовның "44нең май аенда" Татарстан картинасы булды.

Төп конкурс программасында җиңүчеләр:

"Иң яхшы тулы метражлы уен фильмы" Гран-при - Никола Вукчевич (Черногория) режиссерының "Ныклык таянычы".

"Иң яхшы режиссер" призын "Көнчыгыш күзләре" (Иран) фильмы режиссеры Ибраһим Әмини алды.

"Иң яхшы сценарий" премиясе "Эвакуация" фильмына бирелә, режиссер Фархат Шәрипов (Казахстан).

"Иң яхшы оператор" премиясе "Ныклык таянычы" картинасы өчен бирелә (Черногория).

"Иң яхшы ир-ат роле" премиясе Зөлфәт Закировка "Кара урман" фильмы өчен бирелә (Россия - Германия).

"Иң яхшы актриса" премиясенә - "Көнчыгыш күзләре" (Иран) фильмындагы роле өчен Сетайе Дехган лаек була.

"Иң яхшы кыска метражлы фильм" - "Гражданлыксыз" режиссеры Сейед Мохамадхосейн Хөсәени (Иран).

"Иң яхшы документаль фильм" - "Югалган сезон" режиссеры Мехди Ганавати (Иран).

"Иң яхшы анимацион фильм" - "Икенче якта" режиссерлары Евгений Головин һәм Александр Афонасьев (Россия).

"Милли конкурс" номинациясендә җиңүчеләр:

Иң яхшы милли фильм - "Әниләр һәм бәбиләр", режиссерлары Ирек Хафизов һәм Юлия Захарова (Россия, Татарстан Республикасы).

Иң яхшы кыска метражлы милли фильм - "Кеше китә - җыры кала", режиссеры Александр Далматов (Россия, Татарстан Республикасы).

Иң яхшы документаль милли фильм - "Русалки", режиссер Анна Баязитова (Россия, Татарстан Республикасы).

"Балалар өчен иң яхшы милли фильм" - "Туган батыр", режиссер Наталья Нилова (Россия, Татарстан Республикасы).

"Алтын минбар" XXI Казан халыкара кинофестиваленең махсус призлары җиңүчеләре:

"Татарстан кинематографиясен үстерүгә керткән өлеше өчен" дипломы - ТАССР, РСФСР халык артисты Равил Шәрәфиев (Россия, Татарстан Республикасы).

Зөфәр Бохараев исемендәге "Кино сәнгатенә ышаныч өчен" премиясе - "Карга буяу" режиссеры Әмир Әббясов (Россия).

Кино белгечләр, кино тәнкыйтьчеләр һәм кино матбугатлар призы "За верность идеям прогресса и опоры на мировое литературное наследие" - "Черный лес", режиссер Радик Кудояров (Россия - Германия).

Кино белгечләр, кино тәнкыйтьчеләр һәм кино матбугатлар дипломы "Милли тарихка тирән чумган һәм аны саклаучы профессионалларның тулы портреты өчен" - "Мәңгелек мизгелләре" документаль фильмы, режиссер Навроза Бийназова (Үзбәкстан).

Тамашачы симпатиясе призы - "Авантюристлар", режиссер Ренат Сайга (Россия, Татарстан Республикасы).

NETPAC жюри премиясе - "Көнчыгыш күзләре", режиссер Ибраһим Әмини (Иран).

NETPAC жюри тарафыннан махсус искә алу - "44нең май аенда", режиссер Александр Далматов (Россия, Татарстан Республикасы).

Татарстан Республикасы Рәисенең "Кино сәнгатендә гуманизм өчен" премиясе - "Курчак театры тарихы", режиссеры Суман Мукхопадхьяй (Һиндстан).

"Жюри турында махсус искә алу" премиясе - "Җил белән уелганнар", режиссеры Ләйлә Трики (Марокко).

Казан шәһәре Мэры премиясе - "Казан җөе", режиссер Бай Хәйруллин (Россия, Татарстан Республикасы).

"Россия - Ислам дөньясы" стратегик күзаллау төркеме призы:

- "Барысы да Раана өчен", режиссер Иман Язди (Иран)

- "Мәхтумкули Фирогий", режиссер Музаффархон Эркинов (Үзбәкстан-Төркмәнстан)

Бөтендөнья татар конгрессы призы - "Йорт", режиссер Фәрит Фарисов (Россия).

"Сугыш һәм тынычлык" махсус программасы номинациясендә "Сугыш рухына ярдәм һәм җиңүгә омтылыш өчен" премиясе. Яңа территорияләр" күргәзмәсе ветераны Рузель Гыйниатуллинга бирелде.