"Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестивале катнашучыларның географиясен киңәйтте һәм уникаль күрсәтүләр программасын әзерләде

Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгында "Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестиваленә әзерлек турында зур матбугат конференциясе узды. Быел оештыручылар адресына 67 илнең кинематографистларыннан рекордлы күләмдәге эшләр - 1030 гариза килде.

Дамир Натфуллин, Татарстан Республикасы мәдәният министры урынбасары: "Бирелгән гаризалар арасында - тулы метражлы уен, анимация, шулай ук вертикаль форматта төшерелгән төрле жанрдагы фильмнар бар. "Алтын минбар" фестивале тарихында беренче тапкыр Венесуэла, Бруней Солтанлыгы һәм Того картиналары тәкъдим ителде. "Алтын минбар" кинофестивале Россия Федерациясе Мәдәният министрлыгы хуплаган кинопроектлар исемлегенә керә һәм Татарстан Республикасы Рәисе Рөстәм Миңнеханов ярдәме белән уза. Ә быел фестиваль Казан ислам дөньясының мәдәни башкаласы булган чаралар сериясендә якты мәдәни вакыйга буларак узачак".

Фестивальнең конкурс программасына 54 фильм кергән. 10 фильм буенча "Тулы метражлы уен фильмнары", "Кыска метражлы уен фильмнары", "Документаль фильмнар", "Анимацион фильмнар" номинацияләрендә һәм тагын 14 фильм - Милли конкурста тәкъдим ителә, анда Татарстан җитештерүендәге кино әсәрләр һәм Татарстан турында фильмнар керә.

Сайлап алу комиссиясе рәисе Нина Кочеляева киң халыкара кино палитрасын тәкъдим итәргә мөмкинлек бирүче конкурс программаларын формалаштыру принциплары турында сөйләде: "Төп конкурс программаларына кергән барлык фильмнар иң югары кинематографик дәрәҗәгә җавап бирә. Без төрле илләрдән фильмнар сайларга тырыштык, безнең өчен төрлелекне саклау бик мөһим, шуңа күрә бер илдән бер фильм кертергә тырыштык. Төп халыкара конкурс һәм конкурстан тыш программалар җан һәм поэтика кебек мөһим төшенчәләр тирәсендә тупланган".

Төп конкурс беренче тапкыр "Иң яхшы тавыш режиссурасы өчен" һәм "Фильмның иң яхшы музыкаль бизәлеше өчен" номинацияләре белән тулыландырылды. Милли конкурсның төп номинацияләре: иң яхшы милли фильм, иң яхшы документаль милли фильм, иң яхшы кыска метражлы милли фильм, балалар өчен иң яхшы милли фильм. Быел беренче тапкыр "Иң яхшы милли сериал" сайланачак.

"Милли конкурс безнең төрле, без узган елда башлаган традицияне хуплыйбыз һәм саклыйбыз - конкурста номинацияләр санын һәм ленталар санын киңәйттек, бу Татарстан кинематографиясенең дөрес үсеш юлында булуын күрсәтә. Аеруча документаль кинода сайлау бик кыен булды, анда Татарстан кинематографиясе үзара көндәшлек була ала торган сыйфат күрсәтә", - дип билгеләп үтте Нина Кочеляева.

Быел жюри әгъзаларыннан Иран, Иордания, Сүрия, Бөекбритания, Оман, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, Малайзия, Россия һәм Татарстан режиссерлары, продюсерлары һәм актерлары булачак.

XXII Казан кинофестивалендә "Россия - Ислам дөньясы" программасы кысаларында Оман, Үзбәкстан, Марокко, Һиндстан, Гыйрактан 10 фильм, шулай ук Таҗикстан һәм Иран, Бангладеш һәм Австралия, Тунис-Франция-Катар уртак җитештерүендәге картиналар тәкъдим ителәчәк, Россиядән Станислав Сапачевның “"Дамаск операциясе" сөйләшүчесе” картинасы булачак.

Фестивальнең сайлап алу комиссиясе әгъзалары билгеләп үткәнчә, бу программада ислам дөньясында хатын-кызлар темасы аерылып тора, чөнки күпчелек картиналар көчле рухлы, ихтыяр көче булган, үз гаиләләре мәнфәгатьләрен яклаучы хатын-кызлар образлары тирәсендә тупланган.

Таҗикстаннан сайлап алу комиссиясе әгъзасы Шәрәфәт Арабова, он-лайн элемтәгә кереп, бүгенге фестивальгә документаль кино номинациясендә 315 гариза килгәнен әйтте: "Сайлап алынган 10 фильм арасында Азәрбайҗан, Гыйрак, Тунис, Иран, Кыргызстан, Алжирдан 6 тулы метражлы һәм 4 кыска метражлы тасма бар, шулай ук ике Россия картинасы, аларның берсе Татарстан Республикасында ясалган. Катнашучыларның киң географиясенә карамастан, конкурс программасы тематик бердәмлекне күрсәтә. Игътибар үзәгендә кеше коммуникациясе һәм җәмәгать элемтәләре мәсьәләләре тора. Аерым алганда, буыннар арасындагы мөнәсәбәтләр, кешенең туган җире һәм мәдәни мохит белән бәйләнеше мөһим урын алып тора".

Аль-Муханнад Кальсум, Сүриядән сайлап алу комиссиясе әгъзасы, кыска метражлы уен киносы номинациясендә 495 гариза бирелгәнен хәбәр итте. Алар арасында яңа режиссерларның эшләре бик күп иде, һәм яхшы профессиональ дәрәҗәдә ясалган. Һәм яшь режиссерлар иҗат иткән фильмнардан махсус фестиваль программасы булдыру мөмкинлеген карарга тәкъдим итте.

"Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестиваленең башкарма директоры Миләүшә Айтуганова хәбәр иткәнчә, хәзерге фестиваль программалары - җиде айдан артык дәвам иткән зур хезмәт нәтиҗәсе һәм сайлап алу комиссиясенә рәхмәтен белдерде.

XXII "Алтын минбар" кинофестивале алдагылардан аерылып торачак, конкурстан тыш параллель программаларда төп игътибар Казанның 2026 елда ислам дөньясының мәдәни башкаласы статусын алуына нигезләнеп ясалачак. Ислам турында иң яхшы фильмнарны үз эченә алган программа төзелде: режиссер Мәҗит Мәҗидиның "Мөхәммәд - Аллаһы Тәгаләнең илчесе" («Мухаммед – посланник Всевышнего») иран эпик фильмы, "Имам Әбу Исо Мөхәммәд Термизи" үзбәк тарихи тасмасы, Мисырның "Безнең вәгазьче" («Наш проповедник») фильмы, Бангладештан "Балчык кош" («Глиняная птица») фильмы, һәм Татарстаннан "Мулла" картинасы, - дип уртаклашты Миләүшә Айтуганова, бу тема күбесенчә "Төрки дөнья", "Гарәп киносы көннәре", "Мисыр киносы көннәре" конкурстан тыш программаларында да булачак.

Яшь авторлар киносы Бруней солтанлыгы студентлары һәм чыгарылыш сыйныф укучылары-режиссерлары тарафыннан махсус конкурстан тыш программада тәкъдим ителәчәк, алар үзләре дә Казан тамашачысын бу илнең кинематографиясе белән таныштыру инициативасы белән чыккан.

"Алтын минбар" XXII Казан халыкара кинофестиваленең конкурс кинофильмнарын "Корстон" кинотеатрының өч залында, параллель һәм конкурстан тыш программалар программаларын "Мир" кинотеатрында карарга мөмкин, анда актерлар һәм иҗат төркемнәре белән иҗади очрашулар да оештырылачак. Кино күрсәтү өчен тагын бер мәйданчык Казан Кремле булачак, аның өчен "Этник кино. Үсеш нокталары" программасы әкиятләр һәм легендаларга нигезләнгән фильмнардан торачак. Бу тамашалар балалар һәм гаилә белән карау өчен әзерләнә. Моннан тыш, башка программалар әзерләнде, аларның берсе БРИКС илләре картиналарыннан тора, икенчесе - "Сугыш һәм тынычлык. Яңа территорияләр" күргәзмәсе.

Фестивальнең ачылыш фильмы “Мөгаллим”не («Учитель») тәкъдим иткәндә Миләүшә Айтуганова, Үзбәкстан һәм Татарстан кинематографистларының уртак җитештерүендәге булган проектның сайлануы күренекле татар дин белгече, фәлсәфәче һәм мәгърифәтчесе Шиһабетдин Мәрҗани исеме Үзбәкстан Президенты инициативасы белән оештырылган «Тирик тарих» (“Живая история”) Дәүләт программасының 60 бөек шәхесләре рәтенә керүе сәбәпле була.

"Мөгаллим" фильмы режиссеры Рамил Төхвәтуллин: "Фильм тамашачыларга ошар дип ышанам, чөнки ул байопик жанрында төшерелгән һәм безне XIX гасыр чорына алып керә. Без Мәрҗәнине бөек галим буларак кына түгел, XXI гасырда да хөрмәт ителгән ислам дөньясында зур абруй казанган кеше һәм шәхес итеп күрсәтергә тырыштык. Без аның татар халкының улы булуы белән горурланабыз, шул ук вакытта ул бөтен мөселман дөньясына да карый. Безнең фильм аның дин әһеле һәм фикер иясе буларак кына түгел, ә татар тарих фәненә һәм археологиясенә нигез салучы буларак формалашу чоры турында сөйли. Аны юкка гына татар Геродоты дип атамыйлар. "Мөгаллим" – ул бөек милләттәшебезгә хөрмәт һәм танылу".

"Алтын минбар" халыкара кинофестиваленең эшлекле мәйданчыгы чаралары Татарстан Республикасы Милли китапханәсе киңлекләрендә: Казан кино базарында, Халыкара кинопроектлар питчингында, Россия һәм дөнья кинематография осталарыннан мастер-класслар белән узачак. Фестивальнең тагын бер яңалыгы кинолабораториясе булачак, аның кысаларында катнашучыларга Болгарда фильм төшерергә тәкъдим ителәчәк.

Матбугат конференциясенә йомгак ясап, оештыручылар 4 сентябрьдән 8 сентябрьгә кадәр фестиваль көннәрендә тамашачыларга тәкъдим ителәчәк фильмнар санын игълан иттеләр: гомумән алганда, бу "Мәдәниятләр диалогы аша - диалог культурасына" девизы белән берләштерелгән төрле форматтагы һәм жанрдагы 140 тан артык картина.